Tiyatro Sanatı`nın bir meslek olarak algılanma, yaşatılma ve yapılanma sorunlarının aşılmasına dönük girişimlerin en büyük ve en önemlisi olan `örgütlenme` ihtiyacı hafta sonu İstanbul`da yapılan Türkiye Tiyatro Kurultayı`nda yüksek sesle tartışıldı.

Şişli Belediyesi`nin desteğiyle Şişli Kültür Merkezi`nde yapılan kurultayın İstanbul ayağında çok sayıda katılımcı mesleğin sorunlarını gözlemlerine dayalı anekdotlar eşliğinde dile getirdi. Koordinasyon Komitesi`nde: Fırat Güllü, Mehmet Esatoğlu, Nedim Saban, Orçun Masatçı, Orhan Aydın, Dr. Adnan Tönel, Ömer F. Kurhan, Turgay Tanülkü, Zafer Gecegörür, Ertuğrul Timur, Ceren Okur, Aynur Diz, Şirin Öten ve Didem Bilmez `in görev aldığı kurultaya, çok sayıda bölge tiyatrosu, ödenekli tiyatro ve özel tiyatro temsilcilerinin yanısıra üniversitelerin tiyatro kulüplerinin de temsilcileri katıldı.

Türkiye Tiyatro Kurultayı`nın açılış konuşmalarında, tiyatro camiasını etkili olmaktan alıkoyan dağınıklığı ortadan kaldırmak, ihtiyaçlar doğrultusunda tiyatro örgütlerinin kurulmasını ya da canlandırılmasını teşvik etmek ve Türkiye çapında bir iletişim ve dayanışma ağını örmek dillendirildi. Son yıllarda yaşanan kültürel ve sanatsal değişim süreçlerine bakıldığında, tiyatro insanlarının ancak el ele verdiğinde sesini duyurabilmekte olduğu hatırlatıldı. Bu topraklarda yaşayan tiyatro insanlarını ve kurumlarını Türkiye Tiyatro Kurultayı ile başlatılacak sürece katılma çağrısı yapıldı. Sorunların çözümünün örgütlü tiyatrodan ve dayanışmadan geçtiğinin ve bu teoriyi pratiğe dönüştürebilmek için düşünen tiyatro ve düşünen seyirciyi var etmek için Kültür Bakanlığı`ndan acil görüşme randevusu alınması kararı alındı.

KATILIMCI GÖRÜŞLERİ

Mirza Metin(Destar Tiy.): Kürtçe tiyatro ciddi baskılar altında sürdürüldü. Telsiz sesleri eşliğinde oyunlar oynadık, seyircilerimizin üzerleri arandı. Bunlar ciddi travmalardır. Sorun demokrasi sorunudur ve Türkiye`nin diğer sorunlarından bağımsız düşünülemez. Festivaller Kürtçe oyunlara yer vermiyor. `Reşê Şeve` (Karabasan) adlı oyunumuz festivallerde hep reddedildi. Sadece tiyatro yasasını değiştirmek yetmez.

Dilber Köçeroğlu (Bakur Tiy.): 2011`de sanatçıların muhatap alınmayacağı bir anayasa çıkacak ama Kürtler 35 yıldır muhatap alınmıyor. Kürtçe özel olarak baskı altına alınan bir dil. Buradaki grupların farklı sorunları olabilir, ama Kürt tiyatrosunun sorunu bir halkın sorunudur. Bu kurultaya katılanlar diğerleriyle dayanışmaya gitmedikleri için daha öz eleştirel olabilmelidir. Profesyonellerin hakları da bizim sorunumuz, bizim yasaklanmamız da onların sorunları olabilmeli.

Coşkun Çetinalp(Bulancak Sanat Tiyatrosu): İstanbul`a kırgınım, bu iş İstanbul`u merkeze almamalı. Toplantı Ankara`da olmalıydı.

Hüsnü Ertung (AYKARYAY): Devlet tiyatrosuyla ve piyasacı özel tiyatrolarla nasıl bir araya geleceğiz?

Uğur İpek (Vatt Oyuncuları): Tiyatro metni sorununa bölgesel bazlı çözümler için neler yapabiliriz?

Zafer Diper(Bizim Tiyatro): Bizi destekleyecek ciddi bir ana muhalefet partisi yok. Dernekleşme yeterli gücü oluşturamıyor. Meslek odası ve sendika türü örgütler oluşturulmalıdır. Sonuç alıcı örgütlenme biçimi bu. Mücadele edeceğimiz kesim; hükümetler, belediyeler ve yasalardır.

Bercuhi Berberyan- Boğos Çalgıcıoğlu(Berberyan Kumpanyası): Kurultay ümitlendirici. Profesyoneller meslek birliği olmayı başarabilmeli. Amatörlerin dernek olmak dışında seçeneği yok. Ayrıca Ermeni olduğumuz için görmezden geliniyoruz. Amatörler ve profesyoneller aynı oranda öne çıkarılmalı. Kurultayda söz alan kadın sayısı az, bu da bir sorun. Ermeni toplumunda açık yasak olmasa da sindirilmişlik var. Amaç doğru tiyatro. Tiyatrocular bir arada durmayı beceremiyorlar, bunu becermek zorundayız.

Güray Dinçol (Tiyatro Oyunbaz): Var olan tiyatro yapılaşmasında ciddi bir elitizm söz konusu. Elitler elitlere oynuyor. Tiyatro icra edenlerin sayısı gittikçe artıyor ama dayanışma ağı çok zayıf. Muhafazakârlaşma eğilimi gözlemliyoruz. Dünyaya kapalı bir tiyatro algısı var ve değişimi algılayamıyor. Aziz Nesin vakfı yararına bir etkinlik düzenliyoruz. Destek bekliyoruz.

Ali Yaylı(TODER): 17.iş kolunda bizim olmamamız gerekir.Tiyatroculara meslek odası mümkün değil. Sorun yasalardır. Yasalar değişmedikçe bu sorun çözülemez. Tasarı bakanlar kurulunda bekletiliyor. Bu konuda baskı yapmalıyız. Herkes kendi içinde örgütlenmeli ve konfederasyona çevrilmeli. Tiyatro yasası taslağı oluşturulması için bir girişim grubu oluşturulması gerekir. Seyircisizliğin bir nedeni olan çocuk tiyatrosu raporu hazırlanmalı ve dolaşıma sokulmalı.

Orhan Kurtuldu(TOMEB): Konuşmaya muhtaç kelaynaklar gibiyiz. Hakkımızı talep etmek lazım. Yasanın taslakları hazırlanmalı ve ısrarcı olunmalı. Devlet altyapı olanaklarını belirlemeli ve ödenekli olmayan tiyatrolara sunmalı. Oyuncuların sömürülmesi engellenmeli.

Orhan Aydın (Nazım Hikmet KM.): AB Uyum yasalarında tiyatro için sendika ve meslek örgütleri öneriliyor. Bakanlık seçim öncesi kültür sanat alanında bazı kararlar alıyor. Kendi içimizdeki ayrımcılığı yok etmeliyiz.

Özgür Başkaya(Özgür Tiyatro): Piyasa işi düzeysiz tiyatro ürünleri teşhir edilmelidir.

Orçun Masatçı(İzmir Yenikapı Tiy.): Birbirimize ihtiyacımız var. Bu kurultay, bu buluşmayı sağlamak için yapıldı.

Turgay Tanülkü: Cezaevi tiyatrosuna sahip çıkalım. Oralara eğitmen desteği verilebilir, oyun götürülebilir.Oralarda festivaller yapalım.

Samet Çalışkan (Uludağ Üniversitesi): Ortak üretimler yapmalıyız. Üniversite tiyatroları aralarında koordinasyon sağlasınlar.

Cansu Fırıncı(Kavuklu dergisi): Asıl sorun örgütlenmedir. Teatral tercihler belirleyici olamaz. Ülke gündemine müdahil olan bir tiyatro örgütlenmesi.

Nurkut İlhan(ASSITEJ): Meslek birliği şart. Kültür bakanlığını tiyatrocuların taleplerini dikkate almaya davet ediyoruz.

Nâzım Sarıkaya(Celal Bayar Üni.): Biz hafta sonları trenle Manisa köylerine tiyatro götürüyoruz. Kompartımandaki yolcular bize deli gözüyle bakıyorlar. Önce eğitim şart.

Ertuğrul Timur(www.tiyatrom.com editörü): Çatı tamam ama bu çatıyı oluşturan örgütler gerçekten harekete geçmeye hazır mı?

Şirin Öten (Çağdaş Drama Derneği): Birbirimiz yiyelim çatışalım. Çünkü çatı çatışmadan kurulmaz. Amatör tiyatrolara laboratuar gözüyle bakıyorum. Tiyatroyu orada yetiştirelim. Her türlü örgütlenme girişimine destek veriyoruz. Etkinlikler yapalım, buluşmalar düzenleyelim. Ortak işler yapalım. Profesyonel-amatör birlikteliği şart.

Süleyman Zencir (Denizli Edebiyat Dostları Derneği): Örgütlenme kavramının kullanılışı kişiden kişiye değişiyor, bu bir problem. Önce bu konuda netleşelim.

Vakkas Kahraman: Yazar sıkıntısını nasıl çözeceğimiz üzerine düşünelim.

Hasan Hüseyin Karabağ(Sakarya Şehir Tiy.Der.): Parasız tiyatro olmaz. Seyirciden para almalıyız.

KÜLTÜR BAKANINA ÇAĞRILAR

Tiyatro Kurultayının ikinci ayağı olan Ankara Buluşması için, Kültür Bakanlığına organizasyon, lojistik ve destek çağrısında bulunuldu.

Metin Boran(TEBir.): İstanbul dukalığı yerine başka yerde toplantılara ihtiyacımız var. İstanbul dışında toplanılsın.

Selçuk Uluergüven(Bahariye SM): Geniş katılım bana çok büyük umut verdi. Yasaların oyuncu lehine değiştirilmesi lazım. Seviye sorunu. Seyirci sorunu var. Kültür Bakanlığı seyirci sorununu çözmek için devreye girmeli.

Halil Doğan(Devlet Tiy.): Bakan nerede? Bakanlık para dağıtmak dışında bir şey yapmadı. Diğer kurultaydan bugüne kadar bir adım yol gidilmedi. Sonraki kurultaylar bakanlık tarafından organize edilmeli, bu onların görevi.

Bülent Sezgin(Doğa Kurumları) Tiyatro ortamının çok kültürlü çok dilli biçimde kurgulanması için yapılacaklar var. Sadaka değil altyapı istiyoruz.

Nurkut İlhan (Assitej Ankara): Meslek birliği için bir izleme komitesi oluşturulması.

Nedim Saban: Devlet yardımı koltuk başı hesabıyla yapılmalı.

SONUCA DOĞRU

Kurultay sonunda yapılan toplantıda; Kurultay Komisyonu, sonuç bildirgesini hemen hazırlamama kararı aldı. Geniş ölçekte tartışıldıktan, grup ya da örgütlerin geçmişe dair sorunlarını önceden görüşmesi ardından, bölgesel inisiyatif alacak bir komiteler oluşturulduktan, katılımcı toplulukların iç sorunlarını çözmek için alternatif bir iç hukuk oluşturulduktan ve hazırlık çalıştayları yapıldıktan sonra, çatı örgütlenmesinin Kurultay`ın Ankara Buluşması`nda açıklanması öngörüldü.

Öte yandan; son sel felaketinde sular altında kalan Nesin Vakfı Çocuk Evi yararına bir tiyatro dayanışma festivali ve 13-18 Ekim tarihlerinde Vasıf Öngören Okulu için bir etkinlik koordinasyon ekibi kurulmasına karar verildi.

Kaynak: Tümgazeteler